TRAKYA’NIN 100. KURTULUŞ YILDÖNÜMÜ YAKLAŞIRKEN…

TRAKYA’NIN 100. KURTULUŞ YILDÖNÜMÜ YAKLAŞIRKEN…
30 Eylül 2022 20:19

 

   İbrahim BİRELMA

 

Trakya’nın TBMM’ye devir ve tesliminin başlangıcı 31 Ekim 1922 tarihinin 100. Yıldönümü yaklaşırken, Trakya’nın işgali konusunu kısaca hatırlatmak istiyoruz.

  • 18-26 Nisan 1920 tarihleri arasında yapılan San Remo Konferansı kararlarıyla Trakya Yunanistan’a terkedilmiş, Yunan hükümeti 3 Temmuz 1920’de Trakya’yı işgal kararını resmileştirmişti.
  • Trakya’nın işgali için Yunanistan’ın Anadolu’daki harekâtına katılmış olan İzmir Fırkası, Trakya’nın işgalini başlatmak üzere Albay Mazarakis komutasında Bandırma’da toplandı. Fırka, 19.7.1920’de, 17 Vapura bindirilerek bir zırhlı ve bir İngiliz muharebe gemisiyle 4 Yunan muhribi ve bir uçak gemisi koruyuculuğu altında Ereğli ve Tekirdağ sahillerine taşındı.
  • 20 Temmuz 1920 sabahı iki koldan Trakya’nın işgaline başlandı. Yunanlılar, Tekirdağ ve Marmara Ereğli bölgesine çıkardıkları 15.000 kişilik kuvvetle; bir koldan Muratlı – Lüleburgaz – Babaeski’ye doğru; 20.000 kişilik diğer bir kuvvetle de Uzunköprü civarından Meriç Nehri hattına doğru taarruza başladı.
  • 20 Temmuz sabahı 55. Tümen komutanlığına gelen raporda; “Tekirdağ’da bulunan piyade alayının bombardıman başlar başlamaz tamamen dağıldığı, Silivri ve Çantaköy tarafından ilerleyen Yunanlılar karşısında Çerkezköy’deki alayın pek az dayanabildiği ve tamamen dağıldığı, Muratlı ile Çorlu’nun düşman tarafından akşamüzeri işgal edildiği haberi veriliyordu.
  • Destek kuvvetlerinin toplanmasına rağmen, Edirne civarında Yunan askerleri ile Cafer Tayyar Bey’in kuvvetleri arasında uzun süre şiddetli çarpışmalar sonucu, Türk kuvvetleri Yunan askerleri tarafından püskürtüldü.
  • 22 Temmuz’da Yunanlılar Karıştıran’daki mukavemeti kolaylıkla kırarak güneyden Lüleburgaz’ı işgal etti ve Babaeski’ye doğru ilerledi.
  • 23 Temmuz günü karargâha gelen Cafer Tayyar Bey, 23-24 Temmuz gecesi otomobille Havsa’ya doğru hareket etti. Cephe durumu hakkında bilgi aldıktan sonra birkaç atlıyla birlikte keşif için ileri hatlara geçti, ancak bir daha geri dönmedi. Yunan savaş muhabiri tarafından Cafer Tayyar Bey’in Yunanlılara esir düştüğü bildirildi.
  • 27 Temmuz 1920 tarihli Yunan resmi bildirisinde, Trakya’da harekâtın sona erdiği, asayişin ve sükûnun sağlandığı yazıyordu. Cafer Tayyar Bey hakkında, “Cafer Tayyar Edirne’nin doğusunda Kırkilisenin yakınında ve Havsa’nın batısında bulunan Bostanlı Köyü’nde esir edilmiştir.” Denilmektedir. (V. Türkan Doğruöz, Milli Mücadele Yıllarında Kırklareli, T. İş Bankası Yayınları 2021).
  • Zeynel Besim Sun, Cafer Tayyar Paşa’yla yaptığı mülakatta, O’na şu soruyu sormuş: “İnşallah bir gün vatana döneceğiz. Sizi Yunanlılara teslim eden köye elbette uğrayacaksınız. Onlara ne diyeceğinizi merak ediyorum?” Cafer Tayyar Paşa: Elbette o köye uğrayacağım, orada mükemmel bir okul açtıracağım. Eğer cahil olmasalardı, bu kumandanı tutup düşmana teslim ederler miydi?” cevabını vermiş. (Mehmet Serez, Tekirdağ Tarihi ve Coğrafyası Araştırmaları, 2007).